Nieuw begin

Vanaf vandaag worden nieuwe bijdragen gepubliceerd op mijn nieuwe weblog http://jeroendalli.wordpress.com

Alle oude bijdragen blijven hier, voor iedereen zichtbaar.

JD

Doppen

Eigenlijk had ik een stuk willen schrijven over De Worsteltent. Wie kent het niet?

De Worsteltent is een restaurant op Texel. Het bestaat al vele jaren en is tegenwoordig onderdeel van Hotel De 14 Sterren www.14sterren.nl

Toen ik een jaar of 11 was namen mijn ouders mij er regelmatig mee naartoe. Ik spaarde toen doppen…en de eigenaar van het restaurant wist dat. Eens in de zoveel tijd haalde ik een enorme zak met doppen bij hem op die hij voor mij bewaarde. De mooiste, degene die het minst beschadigd waren, haalde ik eruit en de rest gooide ik weg. maar dat vertelde ik de eigenaar geloof ik niet.

Twee weken geleden wilden mijn ouders mij weer eens meenemen naar De Worsteltent. Vroeger pannekoekenrestaurant, tegenwoordig hip Italiaans design. Het was zondagmiddag, erg druk en er was jazzmuziek. We konden geen plaats vinden om te zitten en besloten naar de buren te gaan, De Catharinahoeve. Daar dronken we Skuumkoppe en bestelden we bitterballen.

Ik wilde schrijven over de naam Worsteltent. En misschien ook wel Catharinahoeve. En waarom op Texel altijd alles net anders gaat dan ergens anders. Maar in plaats daarvan schreef ik over advocaten en hun beroepsgeheim. Zie hieronder.

De Worsteltent houdt u van me tegoed.

Slap

Een groot goed in het Nederlandse strafrecht is de vertrouwensrelatie tussen een verdachte en zijn advocaat. Die is (bijna) heilig.

 

Jarenlang was dat buiten iedere discussie in de rechtspraak maar de laatste jaren hebben rechters, gedwongen door de handelwijze van het openbaar ministerie, het beeld van de vertrouwensband bevestigd.

Wat was er aan de hand.

In artikel 218 van het Wetboek van Strafvordering is de vertrouwensband verankerd. Daarin staat in archaïsch Nederlands:

Van het geven van getuigenis of van beantwoorden van bepaalde vragen kunnen zich ook verschoonen zij die uit hoofde van hun stand, hun beroep of hun ambt tot geheimhouding verplicht zijn, doch alleen omtrent hetgeen waarvan de wetenschap aan hen als zoodanig is toevertrouwd.

Artsen, geestelijken, notarissen en advocaten hebben een beroepsgeheim. Dat betekent dat niets en niemand hen kan dwingen verklaringen af te leggen. In tegenstelling tot alle andere personen in Nederland. Want als anderen door een rechter als getuige worden opgeroepen zijn ze verplicht te verschijnen en moeten ze antwoord geven op de gestelde vragen. En niet zomaar antwoord. De waarheid.

Voor de geheimhouders is dit dus anders. Een meisje dat naar een arts gaat en om de pil vraagt mag er op vertrouwen dat diezelfde arts niet haar ouders inlicht. Of een gewonde patiënt met een kogel in zijn been. Die weet zeker dat de arts de politie niet zal bellen.

En ook het geheim van een gelovige die opbiecht vreemd te zijn gegaan is bij de pastoor veilig.

Voor een verdachte in een strafproces is dat niet anders.

Alle gesprekken tussen een advocaat en een cliënt vinden in vertrouwen plaats, of het nu in de gevangenis is, op het kantoor van de advocaat of aan de telefoon. Precies daarom bepaalt artikel 126aa Sv dat, als de politie telefoongesprekken opneemt en bij het afluisteren blijkt dat er cliënt-advocaat gesprekken zijn opgenomen, deze gesprekken met een geheimhouder direct en onmiddellijk vernietigd moeten worden.

Deze regel is van belang bijvoorbeeld al vanwege het feit dat Nederland een van de landen in de wereld is waar te pas en te onpas telefoongesprekken worden afgeluisterd http://bit.ly/12wqIt Tappen is tegenwoordig het belangrijkste opsporingsmiddel voor de politie geworden.

En met de vernietigings-regel uit 126aa is de politie niet altijd blij. Begrijpelijk. Want juist vanwege het feit dat een cliënt weet dat hij in vertrouwen met zijn advocaat mag en kan praten is de politie geneigd te denken dat er daarom spannende zaken worden besproken.

- ‘natuurlijk heb ik het gedaan maar dat kunnen ze toch niet bewijzen’.

- ‘kunt u mijn broer bellen om de Jumbotas met geld uit de schuur te halen? Straks vindt de politie dat geld’.

- ‘the eagle has landed’.

Dat soort teksten.

Meer dan ooit kwam de rechtspraak er in de afgelopen jaren aan te pas om over politieoptreden een oordeel te vellen. Politieoptreden dat eruit bestond dat, soms jarenlang, telefoontaps werden bewaard. En dus niet waren gewist. Bewust of per ongeluk.

Het grootste en meest pijnlijke voorbeeld van een rechtbank die het openbaar ministerie op de vingers tikte was de Hells Angels zaak.

Een zoveelste poging van justitie om ‘dat geteisem’ achter de tralies te krijgen strandde op 20 december 2007. Vertrouwelijke gesprekken in die zaak waren niet vernietigd of te laat vernietigd http://bit.ly/nXCEx De rechtbank Amsterdam was bikkelhard.

Uit die zaak werd niet eens zozeer duidelijk dat justitie welbewust de gesprekken bewaarde en gebruikte voor het onderzoek. Nee, veel meer bleek dat justitie het beroepsgeheim en de regels daaromtrent kennelijk niet belangrijk genoeg vond om netjes te werk te gaan. Officieren van justitie zeiden dat ook tegen de rechters. Zo erg is het toch niet?

Nou, dat vonden de rechters wel!

Dat strenge oordeel van rechters is een paar keer herhaald. Onlangs nog, op 9 juni 2009 door de rechtbank in Maastricht http://bit.ly/16qlMW Blijken gesprekken met een advocaat niet vernietigd dan gaat er een streep door de strafzaak.

Het is daarom dat het ministerie van justitie al een tijd bezig is met zoeken naar een oplossing. Die oplossing bleek volgens justitie jarenlang technisch onmogelijk. Maar toen er toch wel erg veel zaken sneuvelden kon er technisch toch opeens best wel veel.

Het laatste voorstel, dat nog geen wet is, komt erop neer dat advocaten standaard maximaal vijf nummers aan de politie kunnen opgeven die niet worden afgeluisterd. De raadslieden kunnen die nummers gebruiken om vrijuit met verdachten te spreken, zoals hun beroepsgeheim toelaat.

Een oplossing waar de Nederlandse Orde van Advocaten al jaren voor pleit. Prima, toch?

Opvallend waren dan ook de opmerkingen uit de Tweede Kamer deze week. Volgens PvdA-Kamerlid Ton Heerts begaat een advocaat die misbruik maakt van de nieuwe regeling een doodzonde die behalve strafrechtelijk ook tuchtrechtelijk moet worden bestraft. ‘Eén overtreding is direct rood’. Kranten doken er bovenop met koppen als Advocaat uit ambt bij misbruik beschermd nummer http://bit.ly/10g1r7

Nu ben ik nooit erg gecharmeerd van links geweest -toen ik een jaar of 13 was en een keer na een sportdag thuiskwam met een FNV shirt keek mijn vader wel erg geschrokken- maar dit soort teksten van de PvdA hebben he-le-maal niets met de inhoud te maken. Geschreeuw voor de bühne. En slap.

Want waar was de PvdA toen justitie keer op keer blunderde? En de regels welbewust overtrad? En belangrijke strafzaken mislukten? Nergens. Ze waren niet thuis.

Toen had er vanuit de Tweede kamer geroepen moeten worden: Officier van justitie moet ontslagen worden bij overtreden regels.

Maar dat heb ik niet gehoord. En ik heb er wel naar gezocht.

Slap hè?